BORAKS DOSYASI

        1972 yılından bu yana Etibank’ın işlettiği  boraks ilçemizin başlıca gelir kaynaklarından biri oldu ancak bu gelir kapısının bilinmeyen bir yüzü de var. Çalışmalarını Eskişehir Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsünde görevli sayın Demet Uygan , Dr. Öner Çetin ve Gülser Yalçın’ın yaptığı “Seyitgazi sulama şebekesinde bor içeriğinin toprak ve bitkilere etkisi” adlı çalışma verilerine göre özetle Seyitgazi ve çevresinin sulama kaynaklarının başında gelen kunduzlar ve Çatören barajları ve çeşitli 12 bölgeden alınan su örneklerinden aynı zamanda  bu bölgelerde yetişen şeker pancarı ,buğday ve ayçiçeğinde normalin üzerinde bor kirliliğine rastlanmıştır. Araştırma yeri olan Seyitgazi ovası seydisuyu çayının sağ ve sol tarafı Hamidiye ,Doğançayır ,Çukurağıl ,Yazıdere  ,Büyükdere Türkmentokat ve Yeşilyurt köylerini içine almaktadır . Bölgenin ortalama denizden yüksekliği 945 metredir. Araştırmada Çatören barajı nın kunduzlara oranla daha yüksek bor kirliliğine maruz kaldığını gösteriyor. Uzmanlar bu konuda sulamada kullanılacak suyun kunduzlar barajı ile seyreltilerek verilmesi konusunda görüşlerini bildiriyorlar .

Bazı yetiştirilen ürünlerde ise ölçülen değerler kirliliğin boyutlarını sergiler nitelikte…

     Sonuç olarak Buğday ve ıspanaktaki değerlerin toksik etki derecesinde olduğu söylenebilir. Zeminin düz olduğu bölgelerdeki bitkilerde bor oranı , eğimli yüzeydekine nazaran bor birikiminin fazla olmasına bağlı olarak yükselmektedir.

     Bor kirlenmesinin başlıca kaynakları :Bor mineralli sulama suları , Bor gübrelemesi ve Bor cevheri nakliyesi sırasındaki tozumalar ve kurak iklimdir. Bitkilerdeki belirtileri ise yapraklarda sararma ve yanmalar kenarda kurumalar ,büyümenin durması ve verimin düşmesidir. Yine bor zehirlenmesi bitkilerde  uç yanmaları kenar yanmaları ve damarlar arası ölü alanlar şeklinde görülmektedir.

    Dünya bor rezervinin %60’ı nı barındıran ülkemizde başlıca bor üretiminin yapıldığı bölgemiz maalesef  çevre kirliliği ile karşı karşıyadır. Kirlenme nedeni ile doğal ekolojik yapısını kaybeden su kaynaklarına aynı özelliği sonradan kazandırmak ya çok zor yada pahalı veya hiç mümkün olmamıştır. Günümüzde sosyo-ekonomik nedenler ve sulamaya uygun alanların sınırlı oluşu gibi olumsuz durumların yanı sıra yeterli miktarda ve kalitede sulama suyu temininde de güçlük çekilmektedir. Çiftçi verimi aldığı sürece sulama suyunun kalitesine bakmaksızın kullanabilmektedir.